Namazda safları düzgün tutmak



Cemaatle namaz kıldığımız şu zamanımızda dikkat etmediğimiz hususların başında ise saf düzeni gelmektedir. Öncelikle saf düzenine uymanın safları doğru ve düzgün tutmanın dini bir vecibe olduğunu beraberce hatırlayım. Bu hususta örneklerin en güzelini insanlığa sunan Hz. Peygamber (s.a.s) Efendimizin hadislerini beraberce hatırlayalım.

Cemaatle kılmış olduğumuz namazlarımızda nasıl bir saf düzeni gerçekleştirmeliyiz? Öncelikle bu sorunun cevabını Sevgili Peygamberimizden (s.a.s.) öğrenelim.

عَن جابِرِ بْنِ سمُرةَ ، رضي اللَّه عنْهُمَا ، قَالَ : خَرجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم فَقَالَ : « أَلا تَصُفُّونَ كما تُصُفُّ الملائِكَةُ عِنْدَ رَبِّهَا ؟ » فَقُلْنَا : يا رسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ تَصُفُّ الملائِكةُ عِند ربِّها ؟ قال : « يُتِمُّونَ الصُّفوفَ الأُولَ ، ويَتَراصُّونَ في الصفِّ»
Câbir İbni Semüre radıyallahu anhümâ’dan rivayet edildiğine göre şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem evinden çıkıp yanımıza geldi ve şöyle buyurdu:

- “Meleklerin Rableri huzurunda saf bağlayıp durdukları gibi saf bağlasanız ya!”

Bunun üzerine biz:

- Yâ Resûlallah! Melekler Rablerinin huzurunda nasıl saf bağlayıp dururlar? diye sorduk. Şöyle buyurdu:

- “Onlar öndeki safları tamamlayıp birbirine perçinlenmiş gibi bitişik dururlar.”(2)

Kur’an-ı Kerimde adını, saf tutmuş meleklere işaret eden ilk âyetten alan Saffat süresinde Efendimizin ifade ettiği husus şöyle bildirilmektedir.

وَالصَّافَّاتِ صَفّاً {} فَالزَّاجِرَاتِ زَجْراً {} فَالتَّالِيَاتِ ذِكْراً {} إِنَّ إِلَهَكُمْ لَوَاحِدٌ
“Saf saf dizilenlere, O haykırıp sürenlere, Ve o zikir okuyanlara, Yemin ederim ki, ilâhınız birdir.” (3)

Bu sürenin bir diğer ayetinde de bu husus hakkında bizlere şöyle bilgi verilmektedir.

وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ {} وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ {} وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ
"(Melekler şöyle derler Bizim her birimiz için, bilinen bir makam vardır. Şüphesiz biz, orada sıra sıra dururuz. Ve şüphesiz Allah'ı tesbih ederiz."(4)

Bir başka hadiste Efendimiz Saf düzeninin namazın kemale ermesinde gerekli olan bir husus olduğunu şöyle bildiriyor.

سَوُّوا صُفُوفَكُمْ ، فَإنَّ تَسْوِيةَ الصَّفِّ مِنْ تَمامِ الصَّلاةِ
“Saflarınızı düz tutunuz. Zira safların düz olması namazın tamam olmasını sağlayan hususlardan biridir.”(5)

Saf düzenimizin düzgün tutulmasının bizlere sağladığı faydalar ve saf düzeninin bozulduğunda ise karşılaşacağımız zararlar nelerdir? Bu sorularımızın cevapları Efendimizin hadislerinde saklıdır.

Başka bir hadis-i şerifte ise:

“Saflarınızı sık tutunuz. Safların arasını yanaştırınız. Boyunlarınızı bir hizâya getiriniz. Canımı elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, saffın boş kalmış aralıklarından şeytanın bodur, kılsız siyah koyun gibi girdiğini görüyorum.”(6)

“Saflarınızı düz tutunuz. Omuzları bir hizaya getiriniz. Aralıkları kapayınız. Saf düzeni için elinizden tutup çeken kardeşlerinize yumuşak davranınız. Şeytanın girebileceği boşluklar bırakmayınız. Allah, safları bitişik tutanların gönlünü hoş eder. Safları bitişik tutmayanlara Allah nimetlerini lutfetmez.”(7)

Sevgili Peygamberimiz saf düzenini bizatihi kendisi kontrol ediyor, hataları ise gideriyordu. Bir hadiste bu durum şöyle bildiriliyor.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem göğüslerimize ve omuzlarımıza dokunarak bir baştan diğer başa safın arasında dolaşır ve şöyle buyururdu:

“İleri geri durmayınız. Sonra kalpleriniz de birbirinden farklı olur”. Ve sözlerine şöyle devam ederdi: “İlk saflarda bulunanlara Allah rahmet, melekler de dua eder.”(8)

Saf düzeninin bizlere sağlamış olduğu faydaları, saf düzenini bozmamız sebebiyle karşılaşacağımız sıkıntıları hep beraber öğrendik. Çok iyi bildiğimiz halde bir türlü gerçekleştiremediğimiz saf düzeni nasıl olacak? Bu hususu da yine Efendimizin hadislerinden öğrenelim.

وسِّطُوا الإِمامَ ، وَسُدُّوا الخَلَلَ
“İmamı ortanıza alınız ve saflardaki boşlukları doldurunuz.”(9)

أَتمُّوا الصَّفَّ المقدَّمَ ، ثُمَّ الَّذي يلِيهِ ، فَمَا كَانَ مَنْ نقْصٍ فَلْيَكُنْ في الصَّفِّ المُؤَخَّرِ
“Önce ilk safı tamamlayınız; sonra arkadaki safları doldurunuz. Şayet eksik kalırsa, son safta kalsın.”(10)

إِنَّ اللَّه وملائِكَتَهُ يُصلُّونَ على ميامِن الصُّفوف
“Şüphesiz Allah safların sağ tarafında bulunanlara rahmet eder; melekleri de dua ederler.”(11)

Ramazan ayı birlik ve beraberliğimizi sağlamlaştırmada en önemli fırsat dilimi. Bu ayda namazlarımızı cemaatle kılmayı ahlak haline getirebilirsek, cemaatle namazlarımızda ise saf düzenine dikkat edebilirsek bu aydan toplum olarak en büyük verimlerden birini elde etmiş olacağız. Bu sebeple saflarımızı sık tutalı, düzgün hale getirelim, boşlukları dolduralım, aramızdan şeytanların geçmesine müsaade etmeyelim. Ramazan-ı şerifiniz mübarek olsun. Allah’a emanet olun.

1. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No: 1067

2. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No: 1084.

3. Saffat, 37/1-4

4. Saffat, 37/164-166

5. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No: 1089

6. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1094

7. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1093

8. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1092

9. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1098

10. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1095

11. Riyazü’s-Salihin, Tercüme ve Şerhi, Erkam yay. Hadis No:1096


Ahmet Ünal-Vaiz