Esselamu aleykum MilliGörüsForum.biz üyeleri,
Haftamızın Konusu
Nefis


paylasimlarinizi ve desteğinizi bekliyoruz..







Nefis kötülüklerle doludur
Ben yine de nefsimi temize çıkarmıyorum. Çünkü nefis şiddetle kötülüğü emreder. Ancak Rabbimin rahmetiyle yarlığadığı müstesna. Muhakkak ki, Rabbim bağışlayıcı ve merhametlidir. (YUSUF/53)
Kalblerinde hastalık bulunanların :" Bize bir felaket gelmesinden korkuyoruz" diyerek, onların arasına koşuştuklarını görürsün. Umulur ki Allah, bir fetih ihsan eder veya katından bir emir (iş) getirir de içlerinde gizlediklerine pişman olurlar. (MAİDE/52)

Onlardan birçoğunun kâfirleri dost edindiklerini görürsün. Nefislerinin kendilerine sunduğu şey ne kadar kötüdür! Allah onlara gazabetmiştir. Onlar ebedî olarak azap içinde kalacaklardır. (MAİDE/80)
Bu sorunun biraz uzun, ama özet tarzında analiz edilmesi gerekir. Yani nefsin bazı özelliklerini ve bu özelliklerin nasıl ıslah edileceğinin izah edilmesi konuyu aydınlatacaktır.
1- Nefsin en büyük özelliği rabbini tanımak istememesidir. Bu noktada onun ıslahı ancak tefekkürle olmaktadır. Yani Allah’ın her yerde tecelli ettirdiği azamet ve büyüklüğünü görmesi ile olacaktır. Allah her yerin hakimidir. Her şeyi idare eden o olduğu gibi, her şeyin yaratıcısı da o dur.
2- Nefsin bazı şehvet duyguları var ki, bunların ıslah edilmesi ancak oruç ve ibadet ile olmaktadır.
3- Nefsin gadap duygusu da vardır. Bu duygunun ıslahı kendi akıbetini ve sonunu tefekkür ile olacaktır. Yani “şu anda ben kuvvetliyim etrafıma zarar verebilirim, ama belirli bir zaman sonra ben de aciz ve ihtiyar olacağım. Allah adil olduğu için bana kuvvetli insanları musallat edecektir. Öyle ise bu şiddeti göstermemeliyim.
4- Nefsin aklı yanlış kullanıp cerbezeye götürme durumu da vardır. Bunun ıslahı ise, ilim ile doğru kitapları okumakla olacaktır.
Nefis terbiyesini "nefsi öldürmek" şeklinde uygulayanlar nefsin hoşuna giden her şeyden uzak kalırlar. Bunun neticesinde; dünyayı sevmez, hırs göstermez, inat etmez, hiç öfkelenmez bir hale gelebilirler. Bunun da bir nefis terbiyesi olduğunu kabulle beraber, nefsi öldürmek yerine, onu hayra yönlendirmenin daha iyi olacağı kanaatindeyiz. Birincisi, hupsuz atın yemini kısıp, onu zayıflatarak ona hakim olmaya; ikincisi ise, yemini normal verip, ama onu iyi bir terbiyeden geçirerek güçlü bir atla hedefe daha kısa zamanda varmaya benzer.
Evet, dünyanın sevilecek tarafları vardır, sevilmeyecek yönleri vardır. Hırs gösterilecek yerler vardır, gösterilmeyecek yerler vardır. İnadın güzel olduğu durumlar vardır, çirkin olduğu durumlar vardır. Öfkenin kötü olduğu haller vardır, iyi olduğu haller vardır.
Dünyayı, Cenab-ı Hakk'ın isimlerine ayna ve ahirete bir tarla(1) olarak sevmek güzeldir. İnsanın heveslerine hitab eden ve gaflet perdesi olan yönünü sevmek çirkindir. (2) İlimde ve hizmette hırs göstermek güzeldir, şöhret için malda ve makamda hırs göstermek çirkindir. Hakta inat etmek güzeldir. Batılda inat etmek, çirkindir. Zalimlere öfke duymak güzeldir, müminlere öfke duymak çirkindir.
İşte, nefsin mahiyetinde yer alan duyguların, arzuların hayra yönlendirilmesi, nefsin öldürülmesinden, yani büsbütün sesini kesmekten çok daha faydalıdır. (3) Bu ise, nefsin arzu ve isteklerine iyi bir mecra bulmak, onu hayırlı şeylere sevk etmekle olur; coşarak çevreye zarar veren bir nehrin önüne baraj yapmak ve onunla çevreyi sulamak gibi.

Kaynaklar:
1-Acluni, I, 412
2-Nursi, Sözler, s.,584
3-Bkz. Nursi, Mektubat, Envar Neş. İst. 1993, s. 33-34

Nefsine hakim olan, kimseye mahkum olmaz
Rabbimiz, Dünyamızı yarattığında her şey tertemiz idi. Hava, su, dağ, deniz, en önemlisi Hz. Adem ile Hz. Havva’nın gönülleri tertemiz idi. Ellerinde ve gönüllerinde bir suhuf/ kitap var.
Havasız ve kitapsız yaşanamayacağını biliyorlardı. Derken çocukları olur ve Kabille beraber kitaba uymama hareketi başlar ve toprağa ilk kan akar.
Nefis, haram-helal demeden ne bulursa yeme, içme, giyme, kullanma tarafında görüş ileri sürerken, gönül, beden ülkesine girecek her şeyin, göz, kulak, dil, boğaz gümrüğünden geçerken, beden ülkesini yaratan Rabbin koyduğu kurallara uymasını istemektedir.
Dünya insan için yaratılmış. Çok güzel yaratılmış. Yalnız bu güzel dünyamızda güzellikleri takip ederek güzel Cennete gitmek de var, yakıp kavuran Cehenneme düşmek de var.
“Yıldızların altında ibadet ne güzel” demek de var, “Mehtaplı gecelerde sarhoş olup şuuru kapatmak, kusmuk üzerinde yatmak ne güzel” demek de var. İşte bu ince çizgiyi ayırt edecek olan şey İslâm dinidir. Onun için Rabbimiz Bakara süresinde:
(208)
“Ey iman edenler, Hep birden barışa (İslâm’a) girin ve Şeytanın adımlarını takip etmeyin. Şüphesiz o, size apaçık bir düşmandır.”
Ya Rahman’a uymak veya şeytanın adımlarını takip etmek var.
Sevgili Peygamberimiz “Düşmanlarının en katısı senin içindedir” buyurmuş.(Beyhekinin “Zühd”ünden naklen Keşf-ül-hafa 1/143)
Dünyanın bütün casusları bir araya gelseler içimizdeki nefsimiz kadar etkili olamazlar. Çünkü nefsimiz yirmi dört saat bizimle beraberdir.
Onun için casuslarla mücadele teknikleri öğrenmek yerine dağdaki çobanımızdan cumhurbaşkanına kadar bütün insanlarımızı nefsine hakim olarak yetiştirmeliyiz.
Dışarıdan gelen hırsıza çare bulunur ama ev sahibi hırsız olursa iş zorlaşır.
Mevlana bir hikâye anlatır: “Adamın biri, anası zina ettiği için anasını öldürür. “Ana öldürülür mü? Onu öldüreceğine ananla zina edeni öldürseydin” diyenlere adam: “O zaman her gün bir adam öldürmem gerekirdi” diye cevap verir. (Mesnevi, Amil Çelebioğlu tercemesi 2/783-788)
Mevlana:
“O kötü huylu ana, senin nefsindir. Çünkü onun bozgunculuğu her yerde görünüyor.” (A.Ç. 2/789)
“Asıl nefsini öldür. Onun yüzünden her an bir değerli insan öldürmek sana yakışmaz.” (A.Ç. 2/790)
“Sana dünyayı dar eden nefsindir. Onun için halk ile savaşmadasın.” (A.Ç. 2/791)
“Nefsini öldürmekle muradına erersin. Tek bir düşmanın kalmaz, hepsi sana dost olur. (A.Ç. 2/792)
Rabbimiz Bakara suresinin 54’üncü ayetinde Hz. Musa’nın, Yahudilere: “Nefislerinizi öldürünüz” talimatını verdiğini haber verir.
Çamurlu yolda fillerin bile ayağı kayarmış. Cennete göre bir çamur deryası bile olmayan bu dünyada ayağımızın kaymaması için yükü hafif tutmaya, dünyalık yüklenmemeye çalışalım.
Bu ifade yanlış anlamalara sebep olmuş, ama tarihin seyrini değiştiren insanların tamamı dünyaya değer vermeyen insanlar olmuşlar.
Her Müslüman kendini, Hak için, hakkı hak sahibine vermek üzere görevlendirilmiş hissetmeli.
Allah’ın tabii nimetlerinden bedenini doyururken, ruhunun gıdasını da Rahmanın ayetleriyle doyurmalıdır. İsrail oğullarının yaptığı gibi Allahın nimetlerini değiştirmemelidir. Yani nefsini haram-helal demeden her şeyle besleyip bir domuz gibi güçlendirip, gönlünü de Rahmanın, ruhumuz için gönderdiği kelamından mahrum bırakarak zayıf düşürüp nefse mağlup ettirmemelidir.
“Nefsini bilen, Rabbini bilir.”
Nefsine hakim olan, kimseye mahkum olmaz.
Mahmut Toptaş

NEFSİN AYIPLARI:
KURTULUŞA ERDİĞİNİ ZANNETMEK
Ebu hüreyre’den (r.a.)rivayet edildiğine göre ALLAH resülü(s.a.v)şöyle buyurmuştur:
“İnsan tabiatı bela,ihtiras,nefsi zevk ve düşkünlükler ve de geçici arzularla yoğrulmuştur”(
mizanü’l-itidal;el-mecruhin..ibn hibban)
Kurtuluş kapısında bulunduğunu zannetmek,nefsin ayıplarındandır.insaniyaptığı çeşitli zikir ve ibadetler nedeni ile böyle zanneder;fakat o,kendisinde bulunan bir çok ayıbın ve işlediği günahların farkında olmadığı için,iç dünyasına dönüp kendisini sorgulamaz…Hasan b.yahya anlatmıştır ki Rabia el-adeviyye,günün birinde Salih el-mürri’nin meclisine uğradı.salih şöyle dedi:”Kim kurtuluş kapısını çalmaya devam ederse kapının kendisine açılması umulur.” O’nun bu sözüne Rabia el-adeviyye şöyle karşılık verdi:”Kapı açıktır ama sen o kapıdan girmekten kaçınıyorsun.Daha attığın ilk adımla yanlış yola girmişken menzile nasıl ulaşa bilirsin ki?”
İhtiras ve tutkuların esiri olmuş bir kul,nefsinin ayıplarından nasıl kutulabilir?
Günah işlemeyi terk etmeyen insanın nefsi zevk ve düşkünlüklerinin boyunduruğundan
Kurtulması umulabilir mi?
İbn Ebu Dünya,hikmet sahibi bazı kimselerin şöyle dediklerini nakleder:”Nefsin ayıplarla dolu olduğu sürece basiretinin açılacağını sanma.günahın varsa kurtuluşu bekleme…”
BU AYIPTAN ARINMANIN YOLU:
Seri es-sekati’nin bildirdiği yoldur ki,ALLAH’ın belirttiği hidayet yolunu takip etmek ,helalinden yemek ve bütün günahlardan sakınmaktır.
Nefsin bir diğer ayıbı,kişinin başına gelen sıkıntılar nedeniyle ağlaması ve bununla kendini rahatlatarak sükünete ermesidir.
Bu ayıptan arınmanın yolu:
İnsanın,ALLAH’ın emir ve yasaklarına uymamaktan dolayı üzüntü duyup zelil bir halde hüzünle ağlamasıdır;fakat kişi,bu ağlamayla tatmin olmamalıdır….
İnsanın bu şekilde günahlarından dolayı hüzünlü,kalbi kırık bir şekilde ağlaması,kalbini ALLAH korkusu ile doldurur,ALLAH’a karşı saygı ve ürpertisini daha da arttırır….

NEFSİN MERTEBELERİ
Emr Alemi‘nden rabbanî bir lâtife olan insanî nefs , sıfatlarına göre farklı isimler alır. Hayvanî nefsin tesirinden uzaklaştıkça sıfatı değişir, mertebesi de yükselir. Nihayet tamamen billurlaşıp Rabbi‘ne vasıl olur.
İnsan, aşağıda ismi geçen mertebelerden sadece birinde olabilir. Üst mertebelere yükselebildiği gibi, geri de düşebilir. Bu mertebe ve isimleri sırasıyla görelim:
Nefs-i Emmâre: Kötü his ve huyları, çirkin vasıfları barındırır. Şehvet düşkünü hayvanî nefsin hükmü altında olmakla, hayvanların yoluna girmiştir. Kötü işleri güzel görür. Hesap ve ahiret derdi yoktur. Sadece keyfini düşünür.
Bu nefsin eserinden kibir benlik, hırs, şehvet, kıskançlık, cimrilik, kin, intikam, hiddet gibi huylar çıkar. Allah‘ın düşmanıdır. Hadis-i kudside: “Nefsine düşmanlık et, çünkü o benim düşmanımdır.” buyrulmuştur. Kur‘an-ı Kerim‘de Hz. Yusuf a.s.‘ın diliyle: “Ben nefsimi temize çıkarmam. Çünkü nefs, Rabbimin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder.“ (Yusuf, 53) buyrulmaktadır .
Bu nefsin bütün huyları bir kişide toplanırsa, o kişi şeytanların mertebesine düşer. Nefs -i emmarenin sahibi, ya fasık , ya münafık ya da kâfirdir. İtikadı düzeltmek, samimi tevbe ve terbiye ile tedavi olur. Tezkiye edilmezse, cehennem ateşiyle temizlenmesi kaçınılmazdır.
Nefs-i Levvâme: Kendini kınayan, kötüleyen, azarlayan nefstir . Nitekim Allahu Tealâ : “ Nefs -i Levvâme‘ye (kendini kınayan nefse) yemin olsun ki” ( Kıyame , 2) buyurmuştur.
Bu nefs sahibi, günah işlediğinde pişman olup tevbe eder, kendisini kınar, yapmamak için karar verir. Fakat günah önüne gelince duramaz, yine içine düşer. Sonra pişman olur. İyilik ve kötülük arasında gider gelir.
Kendini beğenme, çekişme, gizli riya, makam ve şehvet tutkusu gibi nefs-i emmârenin bazı vasıfları bu mertebede de bulunur. Fakat nefs hakkı hak; batılı batıl görür. Yine bilir ki, bu sıfatlarla huzurdan uzaktır. Fakat onlardan kurtulamıyor.
Hali muhabbet, gidişi tarikat, mahalli Kalp‘tir. Alemi Berzah Alemi‘dir. Nefsiyle mücahedede sabit olursa Misal Alemi‘dir. Uykuyla uyanıklık arasında –genellikle oturma halinde- Misal Alemi‘nden bir çok manalar temessül eder. Bu mertebede nefs ve şeytan birleşip vesveseyle kalbe saldırırlar. Tedavisi rabıta ve zikirdir.

Nefs-i Mülhime: Allahu Tealâ nefsin isyan ve itaatini vasıtasız ilham ettiği için bu makamda nefsin adı mülhime olmuştur. Nitekim Kur‘an‘da : “Sonra da o nefse isyan ve itaati ilham edene yemin ederim” (Şems, 8) buyrulmuştur .
Nefs, tevbe, zikir, rabıta ve mücahedeyle günahların ağırlığından ve şehvet bağından kurtulunca, ilham ve feyiz almaya kabiliyet kazanır. Devamlı olarak kâmil mürşidden kalbine ilhamlar gelir. Bu mertebede hayvanî nefs tamamen ıslah olur. Haramdan kaçar, hayırlara koşar.
Alemi Ruhlar Alemi, mahalli Ruh‘tur. Ruhunda ilâhi aşk ateşi parlamaya başlar. İlim, tevazu, yumuşaklık, kanaat, mertlik, sabır, belaya tahammül gibi, güzel hasletler belirir. Visal rüzgarları esmeye başlar. Fakat şeytan ona açık ve bariz bir şekilde saldırmaya başlar . Kendini ve amellerini beğendirir, insanları küçük ve değersiz gösterir, ümitsizliğe düşürür, Allah‘ın azabına karşı ona emniyet hissi verir. Bu makamda mürşidin himmeti olmazsa tehlikeye düşebilir.

Nefs-i Mutmainne: Cenab -ı Mevlâ‘nın “Ey tatmin olmuş Nefs” (Fecr , 27) hitabıyla ıstıraptan kurtulup huzura eren nefstir . Her türlü şek ve şüpheden temizlenip rahatlamış, ayne‘l - yakîne ve kâmil imana ulaşmıştır. Kötü huylardan tamamen pak olmuş, fenalıklara arzusu kalmamıştır. Seyri, Allah ile gerçekleşmiş (seyr-i meallah), velilik mertebesine ulaşmıştır. Alemi, Muhammedî Hakikat, mahalli Sır‘dır. Manevi tecellilerin mazharıdır . Sıfatları, tevekkül, incelik, cömertlik, yumuşaklık, güler yüz, tatlı dil, kusurları bağışlama, hamd, şükür, müşahede, teslimiyet ve rızadır.
Nefs-i Râdiyye: İster bela, ister sefa, Allah‘ın bütün fiillerinden razı olan, O‘ndan başka her şeyi gözünden silip atan ve sadece Rabbi‘nin rızasına nazarını diken nefstir . Bu nefse: “Razı olmuş ve razı olunmuş olarak Rabbine dön” ( Fecr , 28) kelâmıyla hitab edilmiştir. Seyri Allah‘tadır ( Seyr -i fillâh ). Alemi Lâhut (Ruhanîler) Alemi; mahalli, Sırrın Sırrı‘dır. Beşerî sıfatlardan büsbütün yok olmakla fenâya varmıştır. Fakat bu makama varanlar arif değil, velidirler. O yüzden başkasını irşad edemezler. Şeytan onların şeklinde başkalarının rüyalarına girip yoldan çıkarabilir.
Nefs-i Mardıyye: Allahu Tealâ‘nın razı olduğu nefstir . Ariflerin makamıdır. Bekabillâh burada tahakkuk eder. Muhtaç olduğu ilimleri bütünüyle alıp, mana aleminden bu görünen madde alemine dönmüştür. Dış itibariyle diğer insanlardan ayırdedilmez . Fakat iç itibariyle bütün cisimleri altına çevirecek bir tılsım gibidir. Kendine lütfedilen marifet bilgisinden dünya halkına ikram eder. İlâhi bilgi dairesinin mahremidir. Onun müşahedesine yabancı bir diyar yoktur. Kendisine üfürülen ruh ile görür, bilir. Sesini uzaklardan işittirir. Mürşidinden izin almak kaydıyla irşadı sahihtir. Bunların kıyafetinde şeytan başkasının rüyasına giremez. Seyri Allah‘tan (Seyr-i anillâh )‘dır. Alemi şu görünen maddi alem, mahalli Hafâ‘dır .
Nefs-i Kâmile: Seçkin, saf, tertemiz nefstir . Allah‘ın en seçkin dostları olan Gavs ve Kutupların makamıdır. Seyirleri Allah‘ladır (Seyr-i billâh). Alemleri; kesrette (çoklukta) vahdet, vahdette kesrettir. Mahalleri Ahfâ‘dır . Önceki bütün nefislerin güzel vasıflarını üzerinde toplamışlardır. Her halleri ibadet ve zikirdir. Bir an Allah‘tan gafil olmazlar. Onların muradı Allah‘ın murad ettiği şeydir. Rızaları da öfkeleri de Mevlâ iledir. Allah için olan işleri yaparlar. Bunun için çevrenin ayıplaması ve çekiştirmesinden ürkmezler.
Cenab-ı Hak onlarla alemlere ikramda bulunur, belaları def eder. Saliklerin gönüllerinde onlar sayesinde haller zuhur eder. Allah‘ın emirlerine riayet edenleri kendi öz çocuklarından çok severler. Ama herkese merhamet ve şefkatle bakarlar. İnsanların kusurlarına bakmazlar. İyiliği emreder, kötülükten sakındırırlar.
Pak ve tertemiz yüzleri huzur ve aydınlık saçar. Onları görenler Allah‘a yönelirler. Mübarek yüzlerine edeple bakmak bile ibadettir. İnce ve lâtif sözleri katıksız hikmet bilgisidir. Gayet ince, zarif, yumuşak ve alçak gönüllülükle telkinde bulunurlar. Sıradan bir nazarları dahi dünya ve içindekilerden üstündür.
Bu dünyada onların kapısında bulunmaktan daha büyük devlet ne olabilir? Onlar olmadan bunca sarp yollar nasıl aşılır?