Nafile Kurbanlar



Vacip kurbanların dışında, nafile olarak kesilen kurbanlardır. Akika kurbanı, Hacc-ı ifrad yapanların kestikleri kurbanlar, kurban bayramı dışında kesilen kurbanlar vs..
1. Akîka Kurbanı
Yeni doğan çocuğun ilk günlerinde Cenab-ı Hakk'a bir şükran nişanesi olarak kesilen kurbana "akîka kurbanı"adı verilmiştir.
Esasen akîka yeni doğan çocuğun başındaki ana tüyünün adıdır. Akîka kurbanı Hanefî mezhebinde mübahtır. Ama böyle şükür niyetiyle yapılan bir mübah kurbiyete dönüşmektedir. Zira niyet, âdetleri ibadete, mübahları da taate yani yapılmasından dolayı sevap kazanılan bir amele çevirir. Böylelikle de akika kurbanı nafile bir ibadet olmaktadır. Akika kurbanı kesmek diğer mezheplerde sünnet; Zahiriyye mezhebinde ise vaciptir.
Peygamberimiz, torunları Hasan ve Hüseyin için birer koçu akika kurbanı olarak kesmiş ve ümmetine de yeni doğan kız ve erkek çocukları için kesmelerini tavsiye etmiştir.
Peygamberimizin bu şekildeki uygulama ve tavsiyesini dini bir gereklilik olarak değil de, doğum gibi bir mutlu olayın yakın çevreye duyurulması, sevincin onlarla paylaşılması, böylelikle toplum fertleri arasında dayanışma ve kaynaşmanın temin ve tesisi yönünde tedbir ve örnekler (sünnet, nafile ibadet) olarak anlamak daha doğru olur.
Akika kurbanını çocuğun doğumunun yedinci günü kesmek müstehaptır. Bununla birlikte doğumundan itibaren buluğ çağına kadar kesilebilir. Aynı günde çocuğa isim verilmesi, saçının kesilerek ağırlığınca altın veya gümüşün tasadduk edilmesi ve isminin konulması tavsiye edilmiştir.
Kurban olmaya elverişli her hayvan akîka kurbanı olarak kesilebilir. Kesilen bu kurbanın etinden kurban sahibi ve aile fertleri yakın dostları yiyebileceği gibi tasadduk da edilebilir.
Hz. Peygamber bu kurbanın kesilmesi sırasında bir örf olarak başa kan sürülmesi âdetini yasaklamıştır.
İmam Şafiî ve Ahmed b. Hanbel'e göre akîka kurbanının kemikleri, çocuğun sağlık ve selâmetine bir hayır dileği olsun diye, kırılmayıp yalnız ek yerlerinden ayrılır ve öylece pişirilmesi güzel bir davranıştır. Diğer mezhep imamlarına göre ise çocuğun mütevazı olmasına ve kötü huylardan korunmuş olmasına bir işaret olsun diye kemiklerin kırılması müstahab görülmüştür. Anlaşılan niyete göre değişmektedir.
2- Hacc-ı ifrat yapanların kurbanı
Hac mevsiminde nafile olarak Harem'de kesilen her cins kurban da birer hedy'dir. Bunların etlerinden sahibleri yiyebilirler.
3- Kurban bayramı ve diğer vacip kurbanların dışında kalan kurbanlar
Bunlar da nafile kurbanlardır.

İmkânı olduğu halde kurban kesmeyen kimseye ne gerekir?

Kurban bayramı günlerinde imkânı olduğu halde kurban kesmeyen kimse daha sonra fakirleşse yani kurban kesemeyecek bir duruma gelse, bu kimsenin kurban olabilecek bir koyunun değeri kadar bir parayı tasadduk etmesi üzerine bir borçtur. İmkânı olduğu zaman bu miktarı tasadduk etmesi gerekir.



Kurban Kesmenin Yerine Sadaka Verilebilir mi?


Her ibadetin ayrı bir yeri vardır. Zekâtın ayrı, sadakanın ayrı kurbanın da ayrı bir yeri vardır. Ama kurbanın kesildiği kurban bayramı günlerinde kurbanlık hayvan kesilememişse; canlı ise kendisi, değilse parası tasadduk edilir. Allah'a kurbiyet için yapılan malî ibadetler iki çeşittir; bir kısmı sadaka ve zekâtta olduğu gibi temlik yani başkasına mülk olarak vermektir. Diğeri ise itlaf yani bir şeyi telef etme, elden çıkarma, feda etme şeklindedir. Köle azad etmede olduğu gibi. Kurbanda her ikisi de vardır. Kurban keserek kurbiyet kazanmadır ki, bu itlaftır. Sonra eti tasadduk etmek bu da temliktir. Ama asıl olan Allah rızası için kurban kesmektir. Bu yapılmadan kurban vecibesi yerine getirilmiş olmaz. Bu sebeble kurban bayramı günlerinde kurban kesme yerine parasını tasadduk etmekle kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.


Türbelerde, törenlerde, açılışlarda kurban kesilebilir mi?


Mezarları tamamiyle sağlam ve sahih düşüncelerle türbe haline getirilen zevat-ı kiramı ziyaret etmenin, onların huzurunda onları şefaatçi yaparak Cenab-ı Hakk'a yalvarıp-yakarmanın hiçbir mahzuru yoktur. Önceleri bu niyetle türbeleri ziyaret eden insanlar ve özellikle bunlar arasında zengin olanlar, ziyaretleri esnasında kurban kesip, etini fakir-fukaraya dağıtmışlar, sevabını da türbe sahibine bağışlamışlardır. Bir teamül haline gelen, örfe mâlolan bu alışkanlık, sonraları su-i istimal edilmeye başlanmış.. başlanmış ve "Falan zata kurban keseceğim."gibi düşünceler içine girilmiştir. Fakat bu, akide açısından olabildiğine tehlikeli ve insanı küfre sokacak mahiyet taşımaktadır. Bazıları bu niyetle türbelere kurban kesenlere "kâfir"olur demektedirler ki, meseleyi böyle ifrat içine sokmaya gerek yoktur. Zira aslında kesilen her hayvan Allah adına kesilmekte ve kesilirken "Bismillahi Allahü Ekber"denilmektedir. Burada dikkat edilmesi gerekli olan husus, hayvanı boğazlayan kişinin niyetidir. Ve hüküm ona göre verilir. Mesela; bir beldeye teşrif eden devlet büyüğü için kurban kesilirken, onun ayak basması tazim edilerek kesiliyorsa, şirke düşme endişesi söz konusudur ve o hayvanın eti yenilmez. Fakat o vesileyle, Allah için kurban kesilirse, onun eti yenir. Aynı durum, törenler, açılışlar için de geçerlidir. Burada mühim olan kalptir, kalpte bulunan niyettir ve onu da Allah'tan sonra en iyi bilen o şahsın kendisidir. Türbelerde kesilen kurbanlar için de aynı şey geçerlidir.